Урта Осиё иклимининг Узгарувчанлиги Ушбу китобда Урта Осиё илмий-тадкикот гидрометеороло- тия институтида ва Тошкент давлат университети иклимшунослари хамкорликда Утказган илмий изланишларини охирги 10-15 Иилда олинган натижелари келтирилган. Музллифлар иклимни бир аср- да Узгариш хусусиятларини, иклимии шакллантирувчи омилларни аниклашта харакат килишгая. Бу ерда иклимни Узгариши тугрисида кисман гап кетсада асо- сий нарса иклимни згарувчан эканлигини Урганишдир. Узбекистон олимлари узларини миллий дастурини тузарканлар иклимни текшириш, айникса уни бир давлат худудида Урганиш, бошка давлатлардан сиёсий чегара билан ажратиш мумкин эмасли- тини жис этдилар. Шу сабабли хозирги иклим, уни келажакда регион буйича Узгариш муаммоси Урганилди. Урта Осиё иклимини асосий Узгаришларини умумлаштиришде. куйидагиларга ахамият берилди. Метеорологик кузатишлар олиб борилган пайтда Урта Осиё иклимида бир еча марта кучли тебраниш юз берган. Энг кучли тебраниш шу асрни иккинчи ярмида юз бериб, кУпчилик метеороло- тик катталикларни кийматини меъёрдан фарки аср бУйича булган: Уузгаришдан катта бУлди. Урганилаётган даврда атмосфера циркуляциясини 1950-1960 Яилларда кучли Узгариши бУлиб, табиатга амтропоген таъсир кучай- ди. Биринчи циркуляцион даврга 1930-1960 Йиллар кириб, кенглик- ка оид циркуляция (Ш) меъёрдан ошик булди. Иккинчи циркуляцион давр (1961-1985 йиллар) да кенгликка оид циркуляцияни такрорлани- ипи камаяди. Бу даврда меъёрдань ошик булиш С ва В турлар учун, алохида С учун одатдаги хол булиб колди. Х,озир яна кенгликка оид циркуляцияни купрок, кайтарилишини, В туридаги циркуляцияни ке- скин камайишини гувохи бУлиб турибмиз. 1986-1993 йилларда яна ян- ти циркуляцион давр бошланди. Минтакавий циркуляцион жараёнда шу нарса куринадики, со- 208