2006-2010-жж. Кыргыз Республикасынын
айыл чарбасынын абалы женунде
Айыл чарба, анчылык жана токой чарба продукциясынын дун чыгарылышынын келему
2010-ж. мурунку жылга салыштырганда 2,6 пайызга азайган, ал эми 2006-ж. караганда, 6,6 пайызга
жогорулаган. 2006-2010-жылдары продукция келемунун орточо жылдык есуу темпи 1,3 пайызды
тузген. Айыл чарба, анчылык жана токой чарба продукциясынын дун чыгарылышынын жалпы
келемунде 
— 2010-ж. 
есумдук - естуруучулук - продукциясынын — улушу 
51,8 
пайызды, 
мал
чарбачылыктын 
- 
46,0, 
айыл 
чарба 
тейлеелерунун 
— 
2,21, 
анчылык 
жана 
токой 
чарба
продукциясынын улушу 0,0 пайызды тузген.
Мамлекеттик 
жана 
коллективдик 
айыл 
чарба 
ишканаларынын — улушунун 
темендее
тенденциясы байкалган. 2006-ж. алардын улушуне айыл чарбанын бардык дун продукциясынын 3,1
пайызы туура келген болсо, 2010-ж. ал 2,5 пайызга чейин темендеген, ошондой элёе дыйкан
(фермер) чарбаларынын улушу бул мезгилде 2006-жылдагы 57,7 пайыздан 2010-жылы 61,5 пайызга
чейин жогорулаган, тескерисинче, жарандардын жеке кемекчу чарбасынын улушу, 37,5 пайыздан
36,0 пайызга чейин темендеген.
Айыл чарба есумдуктеру себилген бардык айдоо аянты 2010-ж. 1145,7 мин гектарды тузду,
бул 2006-ж. караганда 12,1 мин гектарга кеп.
Дан эгиндеринин айдоо аянты 7,2 мин гектарга азайып, 2010-ж. 625,$ мин гектарды,
техникалык есумдуктер, турушуна жараша, 48,1 мин гектарга жана 94,8 мин гектарды тузду.
Дан эгиндери жана техникалык есумдуктерду ээлеген аянттын кыскарышы менен бирге,
тоюттук есумдуктер, картошка жана жашылча-бакча есумдуктеру себилген аянт кебейду.
Тоюттук есумдуктердун айдоо аянты 61,3 мин гектарга кебейуп, 2010-ж. 
291,5 мин
гектарды, картошка жана жашылча-бакча есумдуктеру, турушуна жараша, 6,1 мин гектарды жана
133,6 мин гектарды тузду.
ОЭткен беш жылдын ичинде себуу аянтынын структурасында дан эгиндери, картошка жана
жашылча-бакча есумдуктерунун улушу анча деле езгерген жок. Ошентип, 2010-ж. дан эгиндеринин
улушу 54,6 пайызды, картошка жана бакча есумдуктерунун улушу 11,7 пайызды тузду. Техникалык
есумдуктердун салыштырма салмагы бул мезгилде 12,6 пайыздан 8,3 пайызга чейин темендеду, ал
эми тоюттук есумдуктердун салыштырма салмагы 20,3 пайыздан 25,4 пайызга чейин кебейду.
Республикада 2010-ж. дан ендуруу (иштетилгенден кийинки салмакта) 1583,8 мин тоннаны
тузду, бул 2006-ж. караганда 1,4 пайызга кеп, 1339,4 мин тонна картошка (6,8 пайызга) жана 812,1
тонна жашылча (6,7 пайызга). Пахта сырьесун ендуруу (зачеттук салмакта) 74,0 мин тоннаны тузду,
бул 2006-ж. салыштырганда 37,0 пайызга аз, тамеки (зачеттук салмакта) турушуна жараша, 9,9 мин
тонна (26,0 пайызга) жана кант кызылчасы (фабрикалык) — 139,2 мин тонна (38,4 пайызга аз).
Бардык турдегу чарбаларда 2010-ж. 187,8 мин тонна эт ендурулген (союлуучу салмакта), бул
2006-ж. караганда 3,2 пайызга кеп. Ондурулген эттин жалпы келемунун ичинен (союлуучу салмакка
эсептегенде) 52,0 пайызы - уйдун этине, 26,9 - койдун, 8,5 - чочконун, 10,2 — жылкынын, 2,2 -
пайызы канаттуунун жана 0,2 пайызы коёндун этине туура келген.
Уйлардын санынын есуусунун эсебинен сут ендуруу 12,2 пайызга кебейуп, 1359,9 мин
тоннаны тузген. Бир уйдан саалган орточо жылдык сут 2036 килограммды тузген, бул 2006-ж.
караганда 82 килограммга аз. ©ндурулген суттун жалпы келемунун ичинен 97,2 пайызы уйдун
сутуне таандык.
2010-жылы 10,9 мин тонна жун кыркылып алынган. Жалпы кыркылган жундун 94,3 пайызы
койдун жунуне туура келген. Бир койдон кыркылган орточо жылдык жун 2,6 килограммды тузген.
373,1 млн. даана жумуртка алынган, бул 2006-ж. караганда 8,7 пайызга жогору. Бир тооктун
орточо жылдык жумурткалуулугу 
116 
даананы 
тузген. 
Ал 
эми 
республиканын 
канаттуулар
фабрикаларында бир тооктон 192 жумурткадан алынган.
Бардык турдегу чарбаларда 2010-ж. аягына карата 1298,8 мин баш ири муйуздуу мал
кармалган, бул 2006-ж. аягына салыштырганда 182,1 минге же 16,3 пайызга кеп. Ушул мезгилде кой
менен эчкинин саны 990,8 минге (24,5 пайызга) кебейуп, 5037,7 мин баш болгон, жылкынын саны,
турушуна жараша, 30,9 минге (8,9 пайызга) есуп, 378,4 мин баш, уй канаттуулардын саны 277,3
минге (6,2 пайызга) ескен. Ошол эле мезгилде чочконун саны 24,9 пайызга азайган.
10