Узбекистон География жамияти ахбороти 46 жилд, 2015 йил Средней Азии // Метеорология и гидрология. No 5. - М.: Гидрометеоиздат, 1963. _ ‚ Солиев И.Р.* СУХ ДАРЕСИ ХАВЗАСИДАГИ ЕР ОСТИ СУВЛАРИ РЕЖИМИНИНГ ГЛОБАЛ ИСИШГА РЕАКЦИЯСИ Аннотация: Ушбу маколада Сух дарёси ва худуддаги ер ости сувлари Уртасидаги богликлик хамда ер ости сувларининг глобал исишга реакцияси тахлил килинган. Калит сузлар: глобал исиш, ер ости сувлари, ер ости сувлари сатхи, СУх дарёси, конуссимон ёйилма, дарё хавзаси. Реакция режима подземных вод бассейна р. Сох на глобальное потепление Аннотация: В статье приводятся результаты анализа связи режима подземных вод в бассейне р. Сох с речным стоком и их реакции на глобальное потепление Ключовые слова: глобальное потепление, подземные воды, уровень подземных вод, конус выноса, бассейн реки. ТЬе геасйПоп о? Noе гег1те оЁ ггоппауа(ег оё е Базт г1уег 5оКЬ оп Noе г10ба! уагпитпе Кезите: т !Пе агйс!е ргоуйаев ап апа!у515 о{ е гтоипауатег тезтте аие 10 Те пует Базт 5оКИ. Тие 5оКЛ пует гипо]}, апа тТет теаспоп5 10 э1оба! угаттите. Кеу уогаз: э1оба! угаттите, втоипауег, 1е Теуе! о] гтоипауатег.ТИе ЗоКП, аетпа! сопе, е Базт о] Пуег. Кириш. Утган ХХ асрда бошланган глобалисиш кейинги 1000йил ичида кузатилган бундай ходисалар орасида Уухшаши йУк деб тан олинмокда. Хавонинг Уртача Йиллик глобал харорати 100 йил ичида 0,6+0,2°С га кутарилган. Аммо, хавонинг бундай исиши 100 йиллик ичида бирдек кечмади. Бу борада ХХ аср 3 кисмга булинади: 1. 1910-1945 йиллардаги исищ; 2. 1946-1975 йилларда кузатилган бироз совук давр; 3. 1976 йЙилдан бошланган нисбатан кескин исиш даври. Иклимнинг илиши дарёлар сув режимига турлича таъсир курсатади. Сунгги тадкикотлар шуни курсатдики, Фаретона водийсининг шимолий Чоткол тог тизмасидан бошланувчи дарёлар суви Йилдан-йилга камайиб бормокда. Фаргона тизмаси жануби- гарбий ёнбатрининг Уртача баландиликдаги дарёларида сув сарфининг иклим исиши даврида бироз купайганлиги, музлик-кор сувларидан туйинадиган дарёлар, хусусан Сух дарёси суви микдорининг музликларнинг кучлирок эриши натижасида ошганлиги аникланган! Ер ости сувларининг пайдо булиши тутрисида бир катор назариялар мавжуд булиб, улардан бири инфильтрацион назариядир. Инфильтрацион сувнинг вужудга келиши у ёки бу худудга тушадиган ёгиннинг микдорига, тог жинсларининг говаклик даражасига, ер сатхи тузилишига, унинг денгиз сатхига нисбатан мутлак баландлигига боелик. Шунингдек, ер ости сувининг пайдо булишида ернинг устки кисмида мавжуд булган дарё, кул, канал, сув омборларидаги сувлар хам катнашади. Бу манбалардан сувнинг сизиб утиши жараёнида ер ости катламларида бутунлай янги ер ости окими вужудга келиши ёки мавжуд ер ости сувларининг хажм жихатдан бойиши ва сатхининг кутарилиши юз бериши мумкин? . Узга назарияларни инкор килмаган холда, ер ости сувларининг хосил булишида ер усти сувларининг, хусусан дарё сувининг ахамияти катталигини таъкидлаш мумкин. Асосий натижалар ва уларнинг мухокамаси. Иклим илиши даврида, музлик- кордан туйинганлиги сабабли, суви купайган Сух дарёси хавзасида ер ости сувларининг глобал иклим исишига реакциясини тахлил килиб Утамиз. Бунинг учун аввало Сух дарёси *Солиев Икболжон Рахмонбердиевич — Наманган давлат университети География кафедраси Укитувчиси. Е-та!: воПуеу_1984 @ та!.ги 'Солиев Э.А. Фаргона водийси дарёлари суви окимини иклим Узгариши шароитида бахолаш: География фанлари номзоди илмий даражасини олиш учун такдим этилган диссертация автореферати. — Т., 2008. - 32 бет. *Шерматов М.Ш., Умаров У.У., Рахмедов И.И. Гидрогеология. Дарслик. — Т., 2007. - 116 бет. 194