: С° :1‘&‹2?....“ — а3 й ' Г\ПШШНН—-.‹,;-....._ и й Г і.ыо‘ын%ш,. у 11-расм. ГАЭС экспериментал стенди схемаси (а) ва куриниши (6) НА1 - КАМ-30 асинхрон электр двигателли 1,5К-6 русумли марказдан кочма насос; НА2 и НАЗ - К20/30-У2 русумли марказдан кочма насослар; 1, 2, 3, 4, 5, 6 — задвижкалар; 7- бак; 8 — юпка деворли учбурчак окова нов; 9 — улчаш игнаси; 10 — тинчлантирувчи панжара; 11 — К 505 русумли улчов комплекти; 12 — Д-ШММ русумли тахогенератор; 13 — ИД-8 русумли босим датчиги. ТРда электр двигател асинхрон генератор сифатида ишлатилади ва тармокка фазаларни алмаштириш билан уланади. Натижаларга кура, у асинхрон генератор сифатида ишлаганда унинг ФИК тахминан 0),7 га тенг. 1,5К-6б насос ТРда ишлашида оИ напор К20/30-У2 русумли кетма-кет — ® я ишлайдиган иккита НА-2 ва НА-3 ›5 насослар ёрдамида хосил килинади. 0.45 0.4 0.35 0,3 Утказилган тадкикотлар . о натижасида 1,5К-6 насоснинг НР ва 02 10 & ТРдаги ишчи — характеристикалари ` и олинди (12-расм). 12-расмдан ТРдаги напор ва сув сарф кийматлари НРдагига караганда юкори, НРдаги ФИК эса ТРга караганда юкори 01 0.05 0 0 05 1 1,5 2 2.5 3 Э5 < 45 5 5.5 О, л/сек 12-расм. 1,5К-6 насосининг НР ва эканлиги КУринадИ_ Бу эса ТРдаги ишчи характеристикалари В.Н. Дедков, Фам Ши Хуан, М.А.Хусанов ва бошка олимларнинг тадкикотлари натижаларига мос келади. Диссертациянинг “Гидроаккумуляцион электр станциялар ресурс курсаткичларини аниклаш методлари” номли тУртинчи бобида турли кувватлардаги ГАЭСлар иктисодий, экологик ва ресурс курсаткичларининг тадкикоти натижалари, шунингдек, Узбекистон Республикаси ЭЭТда ГАЭСлардан фойдаланиш буйича Утказилган У\УОТ ва РЕЗТ тахлиллари келтирилган. Экологик муаммоларнинг долзарблиги ошиб бориши муносабати билан энергетик — курилмаларининг — иктисодий — самарадорлигини — аниклашда экологик муаммоларни хисобга олиш имкон берадиган методларни янада ривожлантириш — лозим. Хусусан, Б.Уришевнинг тадкикотлари - шуни курсатадики, ГАЭС самарадорлигини бахолашда унинг асосий вазифаси - манёврли кувватидан ташкари, мавжуд энергетика объектлари ва сув хужалиги тизимларининг ишончлилиги ва ФИК ошириш хамда ёкилеи тежаш имкониятларини хисобга олиш керак, бу эса парник газлари таркалишларини камайтиришга ёрдам беради, сувнинг экологик холатини 18