ЗАХИРАХОЙ ОБ ТАРЙИРЁБИИ БУЗУРГИХОЙ ГИДРОМЕТЕОРОЛОГИИ ХАВЗАИ ДАРЁЕИ ВАНЧ ДАР ШАРОИТИ ТАРЙИРЁБИИ ИКЛИМ Шарофиддинов С.С.'?, Гулахмадов А.А.””, Рахимзода А.С.3, Азизов 3.Б.? {Агентии обухавошиносии Кумитаи хифзи мухити зисти назди Хукумати Чумхурии Точикистон 2Институти масъалахои об, гидроэнергетика ва экологияи Академияи миллии илмхои Точикистон З"Донишгохи миллии Точикистон *`Муаллифи масъул. Е-тай: авиакътааоу@етай.сот Шархи мухтасар. Дар ин макола динамикаи тагйирёбии мачрои оби дарёи Ванч дар давраи солхои 1940-2023 мавриди тахлил карор гирифта, кохиши тамоюли мачро дар тамоми давраи мушохидахо ошкор шудааст. Мушохидахои таърихии гидрометеорологи нишон медиханод, ки чараёни об асосан аз хисоби обшавии кабати барф дар мохи июн ва обшавии пиряххо дар мохи август ташаккул меёбад. Давраи му- шохидахои харорати барои солхои 195 1-2023 тамоюли тагйирёбандаи хароратро бо афзоиши суръат дар худуди 0,3-1,3°С нишон дод. Тибки маълумоти бисёрсолаи шабакахои метеорологии Дарвоз ва Хумрогй барои солхои 195 1-2023, микдори миёнаи солонаи боришоти атмосфери дар сатхи такрибан 498 мм бокй мондааст. Аммо, тахлил нишон дод, ки дар солхои 2000-2023 нисбат ба солхои 1951-1990 микдори бори- шот кохиш ёфтааст, ки аз мавчудияти тамоюли кохишёби шаходат медихад. Дар айни замон, ташак- кули чараёни дарёи Ванч асосан аз кабати барф ва пиряххои хурде, ки дар хавза чойгиранд, вобаста аст. Чараёни зимистона бошад, то андозае аз воридшавии обхои зеризаминй муайян мегардад, ки ахамияти накши онхоро дар таъмини оби минтака дар давраи зимистон таъкид мекунад. Калидвожахо: хавзаи дарёи Ванч, шохобхои хавзаи дарёи Панч, барф, харорат, боришот, харчи об. СНАМСЕ5З 1No\ НУОКОМЕТЕОКОГОСТСАТ, РАКАМЕТЕКУ ОЕ ТНЕ УАМ К1УЕК ВАММ ОХОЕК СИМАТЕ СНАМСЕ Загойдатоу 5.5.'?, СШаКкЫтафоу А.А.?*, КакЫтходйа А.5.3, Алхоу 7.В.? {Авепсу /от пуатотетеого!ову о] Ше Соттиее о]` Епутоптета! РготесПоп ипает {Ле Соуетттет! о] е Керибис о] Та 5‘(ап ?[пуише о] И’а1ет РгоЫетх, Нуагоромиет апа Есо!Гову о] {Пе Мапопа! Асайету о] Устепсех о] ТайК ап 3`ТайК Майопа! Отуег5Иу *Согтезропате аштПог. Е-тай: авиаКкйтааоу@втай.сот АбБъгтас!. Т5 атис!е @й5си55е5 (Пе аупатитс5 о] сйпапвез т 1Пе хлтеат)ом о] е Иап] Ктуег /тот 1940— 2023; а аестеахте 1тепа т типо]/ ма5 /оипа оует е епите обхетуайоп реттой. Нтм1отса! пуатоте1еого!овтса! об5егуайоп$ Йауе $5йоит 1Паг 1Пе типо]] 15 /оттеа аие 10 1Ше теййтпе о] $пом соуег т Липе апа Пе тейте о/ эТастегя т Аиви$!. ТИе 1етрета!иге обзетуайоп регой от 1951-2023 $йомеа а сйапете (етрега!иге тепа У/йЙ ап тстеазте сЛатастет а{ а таге 0] 0.3-1.3 °С. Ассогате 10 Гопе-1етт аша /тот (Пе Рагуог апа Нитгов! те1еото!овтса! х1айпопв5 /от е ретой 1951-2023, !Пе ауетаве аппиа! атоит! о] ргестриайоп тетатеа а{ а Геуе! о] абош 498 тт. Ноуиеует, 1Пе апа!уз15 5попей Паг /тот 2000 10 2023 тПете 15 а аестеахе т ртестриайоп сотратеа {го !Пе реттой 195 1-1990, у’Псй таса!ев 1Пе ртезепсе о] а аестеазте тепа. Ситтеп!у, е /оттайоп о] Ше Иап] Ктуег типо]/ тайу аерепаз оп {Ле зпоу соует апа зхтай г1астег5 Госа!еа т {Пе Базт. И/тет гипо]7, т Тигп, 18 Г[атве!у аететттей Бу йе т)/ом о] втоипатматет, ууисй етрйазмгез 1е ттрог1апсе о] (Лей то/е т 1Пе у/атет зирр!у о] !Ше тертоп т у/лттет. Кеужтогаз: Иап] Ктуег Базт, иррег теасйе5 о] е Рап] Ктуег Базт, $поу’, 1етрега(иге, ргестриайоп, уатет соп5итрИор. Маълумот оид ба муаллифон. Шарофиддинов Сафархон Саломович - Агентии обухавошиносии Куми- таи хифзи мухити зисти назди Хукумати Чумхурии Точикистон, сардори шуъбаи пешгуии обшиносии Маркази пешгуии обухавосанчи. Тел.: (+992) 91 857 0918, Е-та!!: заЁат-Би5б@та!.ги; Гулахмадов Амин- джон Абдуджабборович - Институти масъалахои об, гидроэнергетика ва экологияи Академияи мил- лии илмхои Точикистон, муовини директор, доктори илмхои техникй. Тел.: (+992) 88 547 1616, Е-та!: асшаКкъттадоу@вта!.сот; Рахимзода Амрулло Сикадаршо - Донишгохи миллии Точикистон, доктор- 20